Mijn vader is opgelicht via een nepmail. Wat moet ik nu doen?

Je krijgt een appje of een telefoontje van je vader, en je hart slaat over. Hij heeft op een link geklikt, gegevens ingevuld, of geld overgemaakt naar iemand die zich voordeed als de bank. Eerst dit: het is niet zijn schuld, en paniek helpt nu niemand. Oplichters zijn er goed in om echt te lijken. Hieronder staat precies wat je doet, in de juiste volgorde.

De eerste 24 uur: dit doe je nu

Snelheid is hier het belangrijkst. Sommige overboekingen zijn nog te stoppen als de bank het op tijd weet. Loop deze stappen af, het liefst samen aan de telefoon of naast je vader.

1. 1Bel direct de bank. Gebruik het nummer op de achterkant van de bankpas, niet een nummer uit de verdachte mail. Vraag om de rekening of de betaalpas te blokkeren en meld dat er sprake is van oplichting.
2. 2Wijzig de wachtwoorden van de e-mail en het internetbankieren, plus alles waar je vader hetzelfde wachtwoord gebruikte. Begin bij de e-mail, want daarmee kan een oplichter andere accounts resetten.
3. 3Bewaar het bewijs. Maak schermafbeeldingen van de mail, de afzender, het rekeningnummer en bedragen. Gooi niets weg. Dit heb je nodig voor de bank en de aangifte.
4. 4Doe melding bij de Fraudehelpdesk via 088 - 786 7372. Zij helpen je verder en houden bij welke oplichtingstrucs rondgaan.
5. 5Doe aangifte bij de politie via 0900 - 8844 of online. Voor de bank en een eventuele vergoeding is een aangifte vaak nodig.

Krijgt mijn vader het geld terug?

Dat hangt af van wat er precies is gebeurd. Banken vergoeden schade door fraude in een deel van de gevallen, vooral als je ouder niet ernstig nalatig is geweest en zich aan de veiligheidsregels hield. Heeft hij zelf een bedrag overgemaakt na een misleidend verhaal, dan is terugkrijgen lastiger, maar niet onmogelijk. Meld het altijd, vraag naar het coulancebeleid, en leg netjes uit wat er is gebeurd.

Belangrijk: oordeel niet. Veel ouderen schamen zich en vertellen daardoor niet het hele verhaal, terwijl juist alle details de bank kunnen helpen.

Hoe voorkom je dat het nog eens gebeurt?

De meeste mensen denken aan een cursus of een waarschuwing: "Pap, klik nergens meer op." Dat werkt zelden. De echte reden dat het misging, is dat de computer te verwarrend is. Een nepmail van de bank ziet er net zo echt uit als een echte. Een dringende pop-up lijkt op een melding van Windows. In die ruis is één foute klik zo gezet.

Wat wel helpt, is de digitale omgeving rustiger en voorspelbaarder maken, zodat er minder kansen zijn om verdwaald te raken:

• •Geef de bank, de huisarts en andere vaste sites een eigen grote knop, zodat je vader nooit meer via een zoekmachine of een mail hoeft te gaan.
• •Haal de ruis weg: minder tabbladen, minder pop-ups, minder plekken waar een verdachte link kan opduiken.
• •Spreek af dat hij bij twijfel altijd eerst even belt, voordat hij iets invult of overmaakt.

Praat erover zonder te betuttelen

Je ouder wil zelfstandig blijven. Dat gevoel raak je kwijt als alles uit handen wordt genomen. Kies daarom niet voor "ik regel het internetbankieren voortaan wel", maar voor "laten we het samen zo inrichten dat het veilig en overzichtelijk is". Het verschil is groot: bij het eerste verliest hij iets, bij het tweede houdt hij de regie en heeft hij jou als vangnet.

Een veilige omgeving neemt niets over. Je vader bankiert zelf, mailt zelf en appt zelf. Alleen de verwarring is weg, en jij bent dichtbij als het nodig is.